BİR HAFTADA 16 BİN KİŞİ BES'Lİ OLDU

30 Nisan tarihli Bireysel Emeklilik Sistemi verileri EGM Başkanı ve Anadolu Hayat Emeklilik Genel Müdürü Mete Uğurlu tarafından açıklandı. Yeni BES verilerine göre sisteme sadece 1 hafta içersinde 16 bin’ e yakın yeni katılımcı eklendi. Anadolu 2 milyon 100 bin 274 kişiye ulaşan Bireysel Emeklilik Sistemi, fon tutarında ise 9 milyar 962 milyon 767 bin 290 TL’ye ulaştı. Emekli olan katılımcı sayısı 2 bin 272 kişiye yükseldi.

BU HAFTA PİYASALARDA NELER OLDU?

TBank Baş Ekonomisti Veyis Fertekligil'in analizine göre işte bir haftanın özeti:

-Hafta başında iç sebeplerle yükselmeye başlayan kur ve faiz hafta sonuna doğru küresel piyasalardaki sert hareketlerden olumsuz etkilendi.
-Haftanın başlarında Nisan ayı enflasyon verileri, Hazine ihalesi ve Goldman Sachs hakkında ceza soruşturması yürütülmesi gibi gelişmeler takip edildi. Enflasyondaki yükseliş eğiliminin etkisi ile hazine ihalerinde faiz beklentilerden yüksek gerçekleşti.
-25 Ocak 2012 itfalı gösterge tahvilin bileşik faizi haftaya %9.27 seviyelerinde başladı.
-Dolar/TL paritesi ise haftaya 1.49 seviyelerinde başladı. Hafta içinde de Avrupa'nın borç krizinin diğer zayıf euro bölgesi ülkelerine yayılabileceği korkularıyla yurtiçinde kur ve faiz oranlarında yükselme oldu. Gösterge tahvilin faizi %9.8’lere çıkarken, dolar/TL paritesi 1.53’ün üzerine yükseldi.
-Cuma günü ise küresel piyasalardaki sert kayıpların ardından dolar/TL yüzde 3'ün üzerinde değer kaybı ile 1.59 seviyesine yükseldi, gösterge tahvilin bileşik faizi %10’u gördü.
-Euro, hafta içinde euro bölgesine yönelik bulaşma endişelerinin yatırımcıları etkisi altına alması nedeniyle artan satışların ardından düşerek son 14 ayın yeni en düşük seviyesine geriledi.
-Dolar ise riskten kaçınma eğiliminin artmasından yarar sağladı. Perşembe akşamından itibaren ise Euro Bölgesi hakkındaki endişelerin artması ve ABD’deki borsalardaki rekor düşüşün de etkisiyle Euro dolar karşısında ağır kayıp verdi ve 1.25 seviyelerine geriledi.
-İngiliz Sterlini de ülkedeki seçim sonuçlarının belirsizlik yaratmasından olumsuz etkilendi. Cuma günü, Euro ve sterlin verdikleri ağır kayıpların ardından biraz toparlandı. Euro dolar karşısında daha önce gördüğü 1.2510'den 1.2700'ye yükseldi.
-Japon yeni ise dolara karşı değer kazandı. Cuma günü itibariyle Euro/dolar paritesi 1.2730; Dolar/yen paritesi 92.66 düzeyindedir.

KARTÇILARIN ZİRVESİ 12 MAYIS'TA İSTANBUL'DA

Kart ve akıllı teknolojiler sektöründeki uygulamalar, en yeni teknoloji hizmet ve ürünleri buluşturan III.Cardist Kart ve Akıllı Teknolojiler Fuarı-Zirvesi, 12 Mayıs'ta başlıyor. Bankacılık, finans, perakende, ulaşım, kamu, telekomünikasyon ve sağlık sektörlerini de buluşturan fuar, Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı'nda 14 Mayıs'a kadar sürecek. Fuarda, kart dünyası, akıllı teknojiler ve ödeme sistemlerinde dünyadaki gelişmeler sergilenecek, yeni ürün ve hizmetler tanıtılacak. Fuarın ilk gününde bir de Türk Bankacılar Paneli düzenlenecek. Zirvenin öğleden sonraki bölümünde düzenlenecek panelde, Akbank Genel Müdür Vekili Hakan Binbaşgil, İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Hülya Altay, Garanti Ödeme Sistemleri Genel Müdürü Mehmet Sezgin ve Yapı Kredi Genel Müdür Yardımcısı Nazan Somer banka kartı ve ön ödemeli kartlarda Türkiye'nin bakış açısını anlatacak

HALKA ARZ SEFERBERLİĞİNE HÜKÜMETTEN İLGİ YOK...

Halka arz seferberliği bugün İstanbul'da Haliç Kongre Merkezi'nde start aldı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) ve Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği'nin (TSPAKB) 2008 yılında imzaladıkları işbirliği protokolüyle başlatılan Halka Arz Seferberliği İstanbul Zirvesi yarın sona erecek. Halen 335 şirketin halka açık olduğu Türkiye'de, 2023 yılında 1000 şirketli İMKB hedefleniyor. Zirvenin açılış konuşmalarını yapacaklar arasında Başbakan Tayyip Erdoğan başta olmak üzere Devlet Bakanları Cevdet Yılmaz, Mehmet Şimşek ve Ali Babacan'ın adı olmasına rağmen hükümetten hiçbir temsilcinin katılmaması dikkat çekiciydi. Ayrıca IMKB Başkanı Hüseyin Erkan'ın bir gün önce düzenlenen basın toplantısında, 500'ü aşkın şirketin zirveye katılmak için kayıt yaptırdığını belirtmesine rağmen asıl konunun muhatabı reel sektörden katılımın sınırlı olması ise zirvenin diğer düşündürücü tarafıydı. Katılımcıların çoğunluğunun finansçılardan oluşması ise sanırım bu zirvenin bir diğer çarpıcı detayı olsa gerek...

ANNELER GÜNÜ ORTALAMA HEDİYE BÜTÇESİ 63 LİRA

MasterCard tarafından Türkiye’nin kentsel nüfusunu temsil eden 11 il merkezinde, 1000 kişi üzerinde yapılan MasterIndex Araştırmasına göre, halkımızın yüzde 64’ü Anneler Günü’nde annesine hediye almayı planlıyor. Annesine hediye almayı planlayanların oranı yaş ilerledikçe geriliyor. Aynı şekilde sosyo ekonomik seviye düştükçe de azalan hediye alma oranı, Akdeniz Bölgesi’nde yüzde 70, Karadeniz Bölgesi’nde ise yüzde 44 olarak gerçekleşiyor. Anneler Günü için ayrılan bütçe ise 63 lira. Gelir grubu arttıkça ayrılan bütçe de artıyor. A sosyo ekonomik grubu ortalama 82 TL, B sosyo ekonomik grubu ortalama 97 TL bütçe ayıracağını belirtirken, DE sosyo ekonomik grupta yer alanlar 40 TL ayırabileceklerini belirtiyor.

VAKIF'DAN ANNELER GÜNÜNE ÖZEL KREDİ

VakıfBank, “Anneler Günü”nü özel bir kredi kampanyasıyla kutluyor. VakıfBank’ın Anneler Günü Kredisi dahilinde müşteriler, %0,99 faiz oranı ve 11 aya varan vade seçenekleriyle 5.000 TL’ye kadar kredi kullanabilecek. Kampanyayla ilgili detaylı bilgi VakıfBank şubelerinden ya da www.vakifbank.com.tr adresinden öğrenilebilir.

BES, ALTI BOŞ ELEŞTİRİLERDEN RAHATSIZ!

Türkiye’de 7. yılını dolduran bireysel emeklilik sistemi (BES) 2 milyon kişiye ulaşırken, bazı çevrelerde BES’in bireysel emeklilik değil, bireysel yatırım sistemi olduğu ve bir ‘aldatmaca’ olduğu şeklinde eleştiriler yöneltiliyor. Sektör bu eleştiriler karşısında genelde susmayı tercih ederken, Garanti Emeklilik Genel Müdürü Erhan Adalı bu eleştirilere açık yüreklilikle yanıt vererek kafaları meşgul eden soruları aydınlığa kavuşturdu.
“BES bir titan zinciri değil” diyen Adalı, “Bireysel emeklilik küçük küçük paraların en iyi biriktirilebildiği bir sistem. Hangi banka 100-150 liraların yüzüne bakar? Sistemin düzenleyici tarafında Hazine, fonlar tarafında SPK ve Takasbank var. Ayrıca Türkiye’nin en saygın kuruluşları bu işin içerisinde. Böyle güzel olan bir sistemi baltalamak doğru değil” diyor.
.
1.5 ÇALIŞAN 1 EMEKLİYE BAKIYOR
-Bireysel emeklilik hangi ihtiyaçlardan dolayı Türkiye’de devreye alındı?
2007 yılında çok önemli bir sosyal güvenlik reformu yapıldı. Kademeli olarak emeklilik yaşı artırıldı. 2048'de işe girenler artık 65 yaşında emekli olacak. Bugün ise hala kadınlar 58, erkekler 59 yaşında emekli oluyor. Geçen yıl bütçeden sosyal güvenlik harcamalarına yaklaşık 29 milyar TL civarında destek verildi. Seneye bu 40 oluyor, 45 oluyor. Yani 20 sene sonra Türkiye ne kadar vergi toplarsa hepsini sosyal güvenlik açığını finanse etmek amacıyla kullanacak. Emeklilerimizin maaşları düşük olmakla beraber maaş bağlama oranları da bir miktar aşağı çekildi. Bugün x bir görevden emekli olan bir kişi aylık 800 lira emekli maaşı alacaksa, aynı pozisyonda bugün göreve başlayıp 25 sene sonra emekli olan kişi aynı maaşı almayacak. Bugünün alım gücüyle 600 lira maaş alacak. Bu oluşan açığı bireysel emeklilik sistemi ile desteklemeniz gerekiyor. Dünyada 4 tane çalışan 1 emekliye bakarken, Türkiye'de nerdeyse 1.5 çalışan 1 emekliye bakıyor. 2007 yılındaki reformlar yapılmamış olsaydı aynı 2001 krizi gibi Türkiye çok kötü duvara toslayacaktı. Bireysel emeklilik sistemi burada devreye giriyor. Artık Türkiyede mantalitenin değişmesi gerekiyor. Günlük yaşamamalıyız. Kariyerimize başladığımız zaman 20-30 yıl sonrasının kariyer planlarını yapmalıyız. Çalışırken BES’e girerek birikim yapmakta yarar var

-Sizce şu an Türkiye'de uygulanan bireysel emeklilik sistemi mi, bireysel yatırım sistemi mi?
Dünyada emeklilikte üç tane temel sistem var: Birinci basamak, ikinci basamak, üçüncü basamak. Birinci basamak dünyanın her yerinde devletin arkasında olduğu sosyal güvenlik sistemleri. İkinci basamak zorunlu bireysel emeklilik dediğimiz sistemler. Daha çok Batı Avrupa ülkelerinde uygulanıyor. Üçüncü basamak gönüllü emeklilik sistemi. Türkiye'de birinci ve üçüncü basamak var. Aslında gidilmesi gereken yer de gerçek anlamda zorunlu bireysel emeklilik sistemi. Emeklilerimizin yaşam standartları batıdakilere biraz yaklaşsın istiyorsak kalkıp Antalya'ya gitsin Kapadokya'ya gitsin diyorsak, zorunlu ikinci basamağın gelmesi gerekiyor. Dünyada bu bireysel emeklilik sistemi diye geçiyor. Özünde tabii ki, tasarruf vardır. Katılımcı vefat edince, sistemde biriken parasını varislerine ödüyoruz

HANGİ BANKA 100 TL’NİN YÜZÜNE BAKAR
-“Bireysel emeklilik sisteminin bir aldatmaca olduğu, paranızı bankaya yatırsanız daha fazla kazanırsınız” şeklinde eleştirilere ne diyorsunuz?
Geçmişte birikimli hayat denilen bir tecrübe olmuş. İyi yönetememişiz. Ama bireysel emeklilik sistemi bunlardan farklı. Sistemde el çabukluğu yok. Bazı insanlar onu ima etmeye çalışıyor. Burası gerçekten devletin vatandaşlarının küçük paralarını tasarruf etmelerini biriktirmeleri için oluşturulmuş mükemmel bir sistemdir. Hangi banka ayda 100-150 liraların yüzüne bakar? Çıkalım üç tane banka dolaşalım. Ben 100 liraya mevduat hesabı açtırmak istiyorum dediğiniz zaman adam önce size garip garip bakar. Böyle güzel olan bir sistemi baltalamak doğru değil. BES bir titan zinciri değil. Düzenleyici tarafta Hazine Müsteşarlığı, fonlar tarafında SPK var. Artı Takasbank, fonların saklandığı yer. Paranız sistemde hiçbir zaman pul olmuyor. Bugün yatırılan tutar ve yaşı verdiğiniz zaman tahmini olarak ne kadar birikime ulaşacağınızı söylüyoruz. Bir de şöyle bir şey var. Bugün baktığınızda Türkiye'nin en büyük finansal grupları bu işin içerisinde. Biz müşteri dostu olmayan bir ürünün arkasına geçemeyiz.

DEVLETTEN ALACAĞINIZ MAAŞA KATKI
-Emekli olunca birikimlerimizi toplu değil de, ömür boyu aylık şeklinde almak istersek hesaplamada hangi yaş sınır olarak alınıyor? Emeklilik şirketlerinin, ortalama ömrün 90 yaş olmasını istediği doğru mu?
Hayır, ortalama ömrün 90 yaş olmasıyla ilgili ne bir önerimiz oldu, ne kendi aramızda böyle bir konuyu konuştuk. Şöyle bir karşılaştırma yaparsanız çok yanlış olur. Devletin emeklilik sisteminde kişi ölene kadar maaş alır ve öldükten sonra yakınlarına geçer. Dünyanın hiçbir yerinde sosyal güvenlik sistemi işlememiştir, işlemesi de mümkün değildir. Makul bir emeklilik yaşının olması gerekir. Bizde uzun yıllar insanlar 40'lı yaşlarda emekli oldu. Ortalama ömür de 80'e doğru gitse, 40 yaşında emekli olan 40 yıl boyunca emekli maaşı alıyor. Bu sürdürülebilir bir yapı değildi. Bireysel emeklilik buradaki sistemi tamamlayıcı ve gönüllü olan bir sistem. Sosyal güvenlik sisteminden emekli olduğunuzda, elinize 500 lira ile bin 500 lira arasında bir maaş geçiyor. Ayda 4 bin lira kazanırken, bir anda geliriniz dörtte bir düşüyor. Emekli olduğunuzda en son aldığınız maaşın yüzde 60'ını almış olmanız gerekiyor ki, yaşam standardınız kaldığı yerden devam etsin. Bireysel emeklilik de bu fonksiyonu görüyor. Emekli olunca bin lira devletten alacağınız maaşa, bin lira da BES'den takviye gelecek.. 56 yaşına geldiğinizde ister tüm fonunuzu çekerseniz, isterseniz yarısını çekip geri kalanını maaş olarak alırsınız. Bu tamamen katılımcının tercihine bağlı. 56 yaşındaki bir kişi için beklenen yaşam süresi 26 yıldır. Bu nedenle ömür boyu maaş bağlanması istenirse, 82 yaşına kadar yaşayacağı varsamıyla maaşı hesaplanır.

Stopaj getiriden değil, toplam fondan kesiliyor

-Geçtiğimiz hafta basında yer alan bir olayda, sistemden çıkmak istediğimizde, vergi kesintisinin toplam fon üzerinden değil, getiri üzerinden yapılabileceği belirtildi. Bu konuda yasal uygulama nasıl?
Yasal mevzuat çok net. Bireysel emeklilik mevzuatında, stopajın toplam fon birikimi üzerinden kesileceği yazıyor. Herhangi bir boşluk yok. Çünkü neden? Size öyle bir avantaj sağlıyor ki, bunun bir kısmı üzerinden stopaj alıyor. Bu konuya ilişkin basına yansıyan mahkeme kararında, hakim getiri üzerinden vergilendirilmesi gerektiğini, genel vergi prensibini üzerinden karara bağlamış. Bu konu bir üst mahkemeye gönderilmiş olsaydı muhtemelen maliye teşkilatı lehine bir sonuç çıkardı.

6 bin 500 kişiye 20 milyon TL tazminat

-İşsizlik sigortası ürünlerine talep nasıl?
Bu ürünleri ilk defa 2008 Mayıs ayında piyasaya sunmuştuk. İşsizlik ürünlerinde yüzde 70'in üzerinde pazar payımız var. 750 bin civarında müşterimiz var. Ama başladığımızdan bu yana toplam bin 150 bin poliçe kesmişiz. Bunun yaklaşık 240 bini bu yıla ait. Geçen sene yaklaşık 72-73 milyon liralık üretimimiz olmuştu. Bir önceki sene 12.5 milyon TL civarındaydı. Şu an ilk 4 ay itibariyle baktığımızda 40 milyon civarında prim üretimine geldik. Bu ürün Türkiye'de tuttu.

-Şimdiye kadar kaç kişiye işsizlik tazminatı ödediniz?
6 bin 500 kişiye 20 milyon lira tazminat ödedik. Kredi kartı ödeme güvencesinin ağırlığı daha fazla. Toplam satış içerisinde yüzde 50 payı var. Yüzde 30'u kredi ödeme güvencesi, yüzde 20'si de gelir güvencesinden geliyor.

İlk 4 ayda BES %4.5 büyüdü

-Bireysel emeklilik sektöründe ilk 4 ay nasıl geçti?
Sektör katılımcı sayısında ilk dört ayda yüzde 4.5 büyüdü. Şu anda 2 milyon 80 bin katılımcıya ulaştık. Yıl sonu itibarıyla yüzde 15'ler civarında büyüme beklentimiz var. Yıl sonunda 2 milyon 270 bin katılımcıya ulaşmayı hedefliyoruz. 12 milyar liraya yakın da fon büyüklüğü hedefleniyor. Garanti Emeklilik olarak ilk dört ayda katılımcı sayısında ilk sıradayız. 80 bin yeni katılımcının yüzde 25'i Garanti'den girdi. Sektör yüzde 4.5'lar büyürken biz yüzde 5.5'lar civarında büyüdük. 1 milyar 450 milyon lira civarında fon büyüklüğümüz var. Fonda yüzde 25'e, katılımcı sayısında ise yüzde 20.5'a yakın pazar payımız var.
Ayfer ARSLAN