SEÇİM ÖNCESİ TÜRKİYE EKONOMİSİ NASIL ŞEKİLLENECEK?

T-Bank baş ekonomisti Dr. Veyis Fertekligil, Ocak-Ağustos dönemindeki merkezi yönetim bütçe gelişmelerinin ele alındığı Ekonomik Gündem notunda bu sorunun yanıtını şöyle veriyor:

"Yılın ilk sekiz ayında bütçe açığı 14.4 milyar TL, faiz dışı fazla 20.9 milyar TL Maliye Bakanlığı Temmuz ve Ağustos bütçe verilerini birlikte açıkladı. Temmuz ayında bütçe açığı 2 milyar TL olurken; faiz dışı fazla 2.6 milyar TL olarak gerçekleşti. Ağustos ayında ise bütçe 3.1 milyar fazla verirken, faiz dışı fazla 6.2 milyar TL oldu. Bütçede Haziran ayındaki olumsuz görünümün Temmuz ve Ağustos aylarında yerini daha iyi bir performansa bıraktığı; gelirlerde güçlü bir artış olurken, giderlerin çok sınırlı şekilde arttığı ya da azaldığı dikkat çekmekte.

BÜTÇE AÇIĞI GERİLİYOR
Yılın Ocak-Ağustos dönemi rakamlarına bakıldığında bütçe açığının 14.4 milyar TL, faiz dışı fazlanın 20.9 milyar TL olduğu görülmekte. Geçen yılın aynı döneminde bütçe açığı 31.3 milyar TL olurken; faiz dışı fazla 9.2 milyar TL düzeyindeydi. Yılın ilk sekiz aylık döneminde giderler reel fiyatlarla azalırken, gelirler artış gösterdi. Bütçe açığında da geçen yılın aynı dönemine göre önemli oranda gerileme oldu.
Ocak-Ağustos döneminde toplam giderlerin reel olarak %1.9 azaldığı görülmekte; bundan faiz giderlerindeki daralmanın büyük payı bulunmakta. Aynı dönemde faiz dışı giderler geçen yılın aynı dönemine göre reel olarak %3.6 artarak 148.1 milyar TL, faiz giderleri ise %20.1 oranında azalarak 35.3 milyar TL oldu. Cari transferler ise reel olarak %2.3 arttı. Sosyal yardım ve sağlık ödemeleri reel olarak %2.8 azaldı ve 36.9 milyar TL oldu. Tarımsal destekleme ödemeleri 4.9 milyar TL olurken; yerel yönetim payları ise 13.3 milyar TL oldu. Buna ek olarak, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde önemli oranda artış oldu. Bu artışta 15 Ocak 2010 tarihinden itibaren genel sağlık sigortası kapsamına alınan kamu personeli için genel sağlık sigortası primi ödenmeye başlaması etkili oldu. Buna paralel olarak mal ve hizmet alım giderlerinde ise bir gerileme kaydedildi.

VERGİ GELİRLERİ YÜZDE 12.9 ARTTI
Aynı dönemde bütçe gelirleri ise reel olarak %10.5 oranında artış gösterdi. Vergi gelirleri reel olarak %12.9 artarken, vergi dışı gelirlerde %2.7’lik bir azalma oldu. Vergi gelirlerinde, gelir vergisi ile banka ve sigorta muameleleri vergisi dışındaki kalemlerde önemli oranda artış kaydedildi.
Başta da belirttiğimiz gibi bütçede Haziran ayında ortaya çıkmış olan tedirginlik Temmuz ve Ağustos verileriyle birlikte giderildi. Her ne kadar bundan sonraki dönemde harcamalarda daha hızlı artışlar olabilecekse de, yılsonu itibariyle bütçe hedeflerinin rahatlıkla gerçekleşmesi hatta daha da iyi bir performans gösterilmesi beklenebilir. Öte yandan, 2011 yazında düzenlenecek olan genel seçimler ve mali kuralın da artık uygulanmayacağı düşünüldüğünde bundan sonraki dönemde hükümetin harcamalar ve yatırımlar tarafında artış eğilimine girmesi yüksek olasılıktır. Bu açıdan 2010 yılı için fazla kaygı taşımamakla birlikte, özellikle 2011 yılındaki bütçe performansının dikkatle izlenmesi gerektiğine inanıyoruz. "

BU HAFTA PİYASALARDA NELER OLDU?

TBank Baş Ekonomisti Veyis Fertekligil'in analizine göre işte bir haftanın özeti:

-Hafta başında iç sebeplerle yükselmeye başlayan kur ve faiz hafta sonuna doğru küresel piyasalardaki sert hareketlerden olumsuz etkilendi.
-Haftanın başlarında Nisan ayı enflasyon verileri, Hazine ihalesi ve Goldman Sachs hakkında ceza soruşturması yürütülmesi gibi gelişmeler takip edildi. Enflasyondaki yükseliş eğiliminin etkisi ile hazine ihalerinde faiz beklentilerden yüksek gerçekleşti.
-25 Ocak 2012 itfalı gösterge tahvilin bileşik faizi haftaya %9.27 seviyelerinde başladı.
-Dolar/TL paritesi ise haftaya 1.49 seviyelerinde başladı. Hafta içinde de Avrupa'nın borç krizinin diğer zayıf euro bölgesi ülkelerine yayılabileceği korkularıyla yurtiçinde kur ve faiz oranlarında yükselme oldu. Gösterge tahvilin faizi %9.8’lere çıkarken, dolar/TL paritesi 1.53’ün üzerine yükseldi.
-Cuma günü ise küresel piyasalardaki sert kayıpların ardından dolar/TL yüzde 3'ün üzerinde değer kaybı ile 1.59 seviyesine yükseldi, gösterge tahvilin bileşik faizi %10’u gördü.
-Euro, hafta içinde euro bölgesine yönelik bulaşma endişelerinin yatırımcıları etkisi altına alması nedeniyle artan satışların ardından düşerek son 14 ayın yeni en düşük seviyesine geriledi.
-Dolar ise riskten kaçınma eğiliminin artmasından yarar sağladı. Perşembe akşamından itibaren ise Euro Bölgesi hakkındaki endişelerin artması ve ABD’deki borsalardaki rekor düşüşün de etkisiyle Euro dolar karşısında ağır kayıp verdi ve 1.25 seviyelerine geriledi.
-İngiliz Sterlini de ülkedeki seçim sonuçlarının belirsizlik yaratmasından olumsuz etkilendi. Cuma günü, Euro ve sterlin verdikleri ağır kayıpların ardından biraz toparlandı. Euro dolar karşısında daha önce gördüğü 1.2510'den 1.2700'ye yükseldi.
-Japon yeni ise dolara karşı değer kazandı. Cuma günü itibariyle Euro/dolar paritesi 1.2730; Dolar/yen paritesi 92.66 düzeyindedir.