BANKALAR BİRLİĞİ'NDE BEŞİNCİ ÖZİNCE DÖNEMİ

Türkiye Bankalar Birliği’nin 27 Mayıs 2010 tarihinde yapılan 53. Genel Kurul toplantısında gerçekleşen seçim sonucunda oluşan yeni Yönetim Kurulu, ilk toplantısını 3 Haziran 2010 tarihinde gerçekleştirdi. Toplantı sonucunda Yönetim Kurulu Başkanlığına İş Bankası Genel Müdürü Ersin Özince, Başkan Vekilliğine Varol Civil seçildi. Böylece Bankalar Birliği'nde ilk olarak 2 Aralık 1998 ile 31 Mayıs 2000 yıllarında başkanlık koltuğuna oturan Özince, beşinci kez yeniden başkan seçildi.

TÜRKİYE YARDIMLARI KKTC'DE HANTALLIĞI ARTIRIYOR

Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) Başkanı Günay Çerkez, 2002 ile 2006 yılları arasında yüzde 14’ler oranında büyüyen Kıbrıs ekonomisinin krizle birlikte yüzde 6.1 daraldığını söyledi. KKTC’nin mikro ekonomisi, küçük ölçekli pazarı, kısıtlı insan ve doğa kaynaklarıyla hizmet üreten bir yapıya sahip olduğunu belirten Çerkez, “Bütün sıkıntılarımızı Kıbrıs sorununa endekslemek kendi kendimizi aldatmaktan başka birşey değil. Siyasi gelişmeler ne olursa olsun ekonomik varoluşumuzu ancak özel sektör öncülüğünde sağlayabiliriz” dedi.
Türk Ekonomi Bankası (TEB) KOBİ Akademi’nin Girne’de 24 Mayıs Pazartesi günü düzenlediği “KKTC Gelecek Stratejileri Konferansı” nda konuşan Çerkez, Kıbrıs ekonomisinin sorunlarını ve çözüm önerilerini anlattı.

İŞ DÜNYASI YARDIMDAN RAHATSIZ
Yüksek bütçe açıkları, kamu maliyesindeki yapısal sorunlar, işletmeler üzerindeki vergi yükleri, işgücü maliyetlerinin yüksekliği ve finansmana erişimin kısıtlı olmasının Kbrıs ekonomisinin en büyük sorunları arasında yer aldığını aktaran KTTO Başkanı Günay Çerkez, şunları söyledi: “Türkiye'nin yardımları kamunun hantallığını ve yapısal sorunlarının derinliğini daha da artırıyor. Türkiye Cumhuriyeti’nin yardım modeli özel sektör odaklı olarak değiştirilmeli. Sürdürülebilir büyümenin devamı sağlanmalı. Ekonomik büyümenin motoru olarak özel sektörün desteklenmesi için daha fazla kaynak ayrılmalı.”

BUNLARIN HEPSİ KOMÜNİST!
KKTC Maliye Bakanı Ersin Tatar da konferansda yaptığı konuşmada, Türk hükümetine desteklerinden dolayı övgüler yağdırdı. KKTC'de asgari ücretin 1.250 lira olduğunu belirten Tatar, “Sendika başkanları geçen hafta kapıma geldi. Günü gelmiş asgari ücreti görüşecekmişiz. Euro oldu 1.95, sterlin 2.25... 'Sen asgari ücreti artıracaksın.' Siyasilerin dik durması gerekir. Bir sonraki seçimi düşünmemesi gerekir. Aksi takdirde ben oy alayım diye ben eğer asgari ücreti 1.500 liraya çıkaracaksam zaten burada bu toplantıyı yapmamızın amacı kalmaz. Bu memlekette öyle bir siyaset yapılıyor ki aklınız durur. Ama memleketin köklerinde siyaset var. Orada bir parti var ya AKEL... Bunların hepsi komünist... Ama bizim sorunlarımızın kökünde bunlar yatar'' dedi.

PRANGALARI KIRIP YARIŞA ÇIKALIM
Konferansa katılan KKTC Ekonomi ve Emerji Bakanı Sunat Atun ise yasalarla ekonominin önünü kapatan ve piyasaları engelleyen yasaları tekrar ele aldıklarını ifade ederek, “Hükümet olarak bütün gayretimiz ekonominin verimlilik kazanması, kamunun egemen olduğu yapının yerini yavaş yavaş özel sektör odaklı büyümeye bırakmasıdır. İş dünyasının ayağındaki prangaları sadece kırmak yeterli değil. Prangaları kırdıktan sonra uzun ve ciddi derecede enerji gereken yarışa çıkacağız” diye konuştu.

KIBRISLI BİR BANKA GİBİ ÇALIŞTIK
TEB Genel Müdürü Varol Civil de toplantıda yaptığı konuşmada, “Üç yl önce adım attığımız KKTC’ye Kıbrıslı bir banka gibi çalışıp ekonomisine katkıda bulunacağımızın sözünü vermiştik. Bugün bunu ğerçekleştirmiş olmanın mutlulğunu yaşıyoruz” dedi. KOBİ’lere sundukları hizmetleri de anlatan Civil, “Bugün 7 gün 24 saat yapan internet televizyonumuz var. Her türlü bilgi ve eğitimini sunuyoruz. KOBİ danışmanlarımz var. Krizin tam ortasında KOBİ klübü kurduk. Müşterilerimiz her türlü satın almada yüzde 50’ye varan inririmler alabiliyor. KOBİ Akademiyi ülke genelinde yaydık. Onların rekabet gücünü artırrık” diye konuştu.

Kıbrıslı işadamına özel Bonus çıkardı
Türk Ekonomi Bankası (TEB) Kıbrıslı işadamlarına özel kredi kartı çıkardı. TEB ve Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) işbirliği ile hazırlanan “TEB Platinum KTTO Card” işadamlarına alışverişte ve yurtdışı seyahatlerinde indirimler ve çeşitli avantajlar sağlayacak.
Kredi kartına ilişkin sözleşme TEB Genel Müdürü Varol Civil ve KTTO Başkanı Günay Çerkez tarafından Girne’de düzenlenen bir törenle imzalandı. TEB, sözleşme çerçevesinde, 3 yıl boyunca elde edeceği gelirin bir kısmını TEB ve Kıbrıs Türk Tiacaret Odası tarafından belirlenecek sosyal amaçlı projeler kapsamında kullanılacak.

TEB, HAYVANSEVERLERE İNDİRİMLİ PET CARD ÇIKARACAK

TEB, üniversite öğrencilerine, çalışanlarına, müşterilerine "bir bankadan nasıl bir ürün beklediklerini" sordu. Herkes yanıtını söyledi. Ancak TEB büyük ödülü ismi "altından yapılmış" anlamına gelen üniversite son sınıf öğrencisi veteriner Zerrin'e verdi. TEB'in Akıl Fikir Yarışması'na katılan üniversite öğrencisi Zerrin Günay'ın önerdiği ve TEB'in hayata geçirmeyi planladığı "Pet Card" sistemi veteriner, pet shoplarda ve hayvan hastanelerinde indirim yapılmasını sağlıyor. Zerrin Günay, ödülünü 26 Mart Cuma günü İstanbul'da düzenlenen törenle TEB Genel Müdürü Varol Civil'in elinden aldı.

TÜRKİYE EKONOMİSİ YÜZDE 4.5 BÜYÜYECEK

Hükümet ekonominin bu yıl yüzde 3.5 oranında büyümesini hedeflerken, Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve TEB Genel Müdürü Varol Civil ise daha iyimser. Büyüme hızının 2010'da yüzde 4-4.5 oranında gerçekleşmesini bekleyen Civil'e göre, Türkiye ABD ve Avrupa ülkelerinden daha şanslı konumda. Komşularla olan açılımı büyümeyi tetikleyecek en önemli faktörler arasında gören Civil, "Komşularla olan açılımın ekonomik sonuçları da olacak. Suriye, Irak, Ortadoğu, Körfez ve Kuzey Afrika bizim için çok uygun pazarlar" dedi. TEB Genel Müdürü Varol Civil, sorularımızı şöyle yanıtladı.
-Kriz sürecini nasıl yönettiniz? Türkiye olarak daha şanslı gittik. Türkiye ekonomisinin genel durumuna bakarsak kamu borcunun milli gelire oranı Mactrich kriterlerinin altında. Merkez Bankası'nda 100 milyar dolara yakın şahısların ve kurumların döviz tevdiatı var. Hane halkının borcunun milli gelire oranı yüzde 10. Avrupa'da yüzde 40-50, ABD'de yüzde 100'ler civarında. Kağıt üzerinde şirketlerimiz borçlu görünürdü ama zamanla ödeme güçlerinin olduğu görüldü. Dolayısıyla hazırlıklı girdik. Sektör olarak krizi hafif hasarla atlattık. Karlarımıza olumsuz olarak yansımadı. Bilakis banka karları 2009 yılında iyi çıktı. Ama bu karlar rutin bankacılık karları değil. Daha çok hazine bonosu ve hazine işlemlerinden kaynaklanan karlardır.
BNP TÜRKİYE'DEN MEMNUN, BÜYÜYECEK
-Türk bankalarının krizi daha az hasarla atlatması yabancı ortağınızı memnun etti mi? Genel olarak memnun olduklarını biliyoruz. Nitekim bizim ortağımız olan BNP'nin de Türkiye'de büyüme planları var. Uyumlu bir birliktelik var. Doğru ortak seçmişiz diye düşünüyorum. İki ortağın da bankanın performansından memnun olduğunu düşünüyorum. -2010'da bankacılık sektöründe ne gibi gelişmeler bekliyorsunuz? 2010'da nominal karlar düşecek. Daha çok bankacılık ürünlerinden kazanılmış bir kar göreceğiz. Kredilerde rekabet artacak. Problemli kredi yükselişinde bir stabilize olabilir. Tabii bu ülkedeki milli gelir genel büyüme oranının gidişatı ile ilgili. Büyüme gecikirse problemli kredilerde artış devam edebilir. Kilit konu büyüme. Ama bireysel kredilere baktığımızda özellikle problemli kredi oranının azaldığını görüyoruz.
-Kredilerde yoğunlaşacak rekabetin getireceği riskler var mı? Rekabetin çok sert olacağı bir yıl olacak. Burada tabii rekabetin dozunu iyi ayarlamamız gerekiyor. Büyümek için sonradan bedeli ödenebilecek aşırı riskler almamak gerekiyor. Yani risk politikalarında dikkatli gitmek lazım. Çünkü Batı'da gördük ki, daha fazla kar etmek için alınan aşırı riskler sonra geriye bedel olarak geriye dönüyor. Dolayısıyla düzgün, adil, iyi niyetli bir tablo içerisinde rekabet olması lazım. Sektör 2010 yılında rekabet açısından önemli bir sınav verecek diye düşünüyorum.
GENCİZ, KOMŞU İLİŞKİLERİ İYİ
-Büyüme oranına ilişkin sizin beklentiniz nedir? Resmi olarak açıklanan büyüme hedefi yüzde 3.5. Büyüme şu anda öngörülenden daha yukarılara çıkarsa, daha yüksek faiz, daha yüksek bir enflasyon bekleyebiliriz. Ama öbür tarafta reel sektörde canlanma, talepte bir canlanma, dolayısıyla problemli kredilerde bir azalış ve daha az işsizlik. Eğer büyüme beklentilerin de altında gelirse bu sefer faiz ve enflasyonda nispeten düşük seviyeler görürüz. Fakat işsizlikte bir azalma olmaz ve problemli kredilerde artış görebiliriz. Dolayısıyla iki farklı senaryodan bahsediyoruz. Ben daha iyimserim. Şahsi beklentim; büyümenin öngörülenden bir miktar daha yukarıda olacağı. Yüzde 4-4.5 civarında bir büyüme bekliyorum.
-Neden daha iyimsersiniz?
Türkiye'nin büyümesini sağlayacak yan faktörler var. Mesela komşularla olan açılımın ekonomik sonuçları da olacak. Suriye, Irak, Ortadoğu, Körfez ve Kuzey Afrika bizim için çok uygun pazarlar. Avrupa'da olan talep daralmasının olumsuz etkilerini tamamen gidermez ama aynı zamanda bir kısmını absorve edebilir. Bir de Türkiye'nin kendi iç tüketim talebi var. Canlı ve genç tüketici potansiyeli olan bir ekonomi. İç talebin canlanacağını öngörüyorum. Sonuçta insanlar ihtiyaçlarını sürekli erteleyemez. Buna dayanırken gerekçem şu; esasında 2009'da Türkiye'de hane halkının reel geliri çok azalmadı. İnsanların döviz tevdiat hesabında parası varsa TL'ye karşı döviz değer kazandı. Oradan dolayı gelirlerini korudu. Mevduatta ise zaten her zaman faizini aldı. Hisse senedinde para kazandı. Hazine bonosu olanlar zaten bir sermaye kazancı elde etti. Gayrimenkul fiyatları çok fazla düşmedi. Dolayısıyla gayrimenkulde olanlar da servetlerini korudu. Kaybedenler aşırı borcu olanlar ve işsiz kalanlar. Bütün bunlara bakınca iç tüketimin 2010'da canlanacağını öngörüyorum.
Tüketiciyi eksik bilgilendiriyoruz
-Yüzde 0'lı kredi faizinin maliyeti yüzde 2'yi buluyor. Burada tüketici aldatılmıyor mu? Tüketicinin bilinçli olması lazım. Tüketici bankadan ürünü kullanırken dikkatli seçmeli, iyi okumalı. Bankalar olarak da bizim görevimiz tüketici bilinçlendirmemiz ve bilgilendirmemiz lazım. Ben bu konuda zaman zaman eksiklikler olduğunu görüyorum.Sektörün bu konuda mesafe alması lazım. Ürün hakkında ve ürünün riskleri hakkında tüketiciyi bilgilendirmemiz gerekiyor. Tüketicinin de bu bilgilendirmeye göre hareket etmesi lazım. Çünkü sektörde zaten yeterince rekabet var. Pek çok bankadan istediği ürünü bulabilir. Artık gerisi tüketicinin tercihi.

En sağlam yatırım mevduat
-Yatırımcılar parasını nereye yatırsın? Mevduat faizleri tek haneye indi. Sağlam yatırımcı açısından pek cazibesi kalmadı. Bu bağlamda sizin önerileriniz Mevduat en sağlam yatırım aracı bence. Ama benim müşterilere tavsiyem böyle ürünlerin getirilerinin birbirine çok yakın olduğu zamanlarda portföy yönetim danışmanlığı almaları. Eskiden böyle bir danışmanlığa gerek yoktu. Faizler zaten çok yüksekti. Nereye yatırsanız para kazanıyordunuz. Ama bononun, mevduatın, diğer yatırım araçlarının getirilerinin birbirine çok yakın olduğu yerde profesyonel bir yardım almanın doğru olduğunu düşünüyorum.
Krediler yüzde 10-15 artar
-Kredi hacminde ne kadarlık artış öngörüyorsunuz?
Kredi talebinde yeterli bir iştah olduğunu henüz söyleyemeyiz.Yatırımlara yönelik bir talepte bir canlanma görmüyorum. Özellikle bireysel tarafta ihtiyaç kredilerinde, konut kredilerinde canlanma görüyoruz. Ama yeterli değil. Özellikle iyi firmalarda zaten nakitleri yeterince bol, yeterince de satış yoksa dolayısıyla kredi talepleri yok. 2010 yılında da sektörle birlikte benim de genel beklentim yüzde 10 ile yüzde 15 arasında bir büyüme olacağı yönünde.
Artçı sarsıntılar görebiliriz
-2010 yılında dünya krizi aşar mı? 2010'da krizin hemen biteceğini söylemek çok kolay değil. 2011 ve 2012 yılında da risklerin devam edeceğini düşünüyorum. Ama dünyada genel olarak bir çöküş ihtimalinin azaldığını söyleyebiliriz. Ama farklı riskler yaşayacağız. Krizler hiçbir zaman bitmez. Riskleri iyi tahmin edip onları iyi yönetmeliyiz. Her ülkenin çıkış süreçleri farklı olacak. Yunanistan gibi farklı ülkelerde farklı artçı sarsıntılar görebiliriz. Özellikle önümüzdeki dönem Avrupa'da borç yönetimi çok önemli olacak. Yükselen bütçe açıkları işsizlik ve bu bütçe açıklarını fonlamak için tahvil piyasalarında farklı dalgalanmalar görebiliriz. Türkiye nispeten daha şanslı görünüyor.
Çevre ülkelerde fırsat doğabilir
-Türk bankaları için yakın coğrafyada fırsatlar doğabilir mi? Doğabilir tabii. Türk bankaları bölgenin bölgesel gücü olabilir. Böyle zamanlarda çeşitli fırsatlar çıkabilir ve Türk bankalarının da bunu değerlendirme ihtimalini yüksek görüyorum. Hatta şu anda bazı bankaların Romanya, Ukrayna'da bankaları var. Çevre ülkelerde fırsatlar olacaktır.
-Dövize ve faize ilişkin beklentileriniz?
Orada bir rakam veremem ama bir trend verebilirim. Ekonomideki büyüme beklentisi tahminlerin üzerinde pozitif olursa faizleri ve enflasyonu daha yukarılarda görebiliriz. Faiz, enflasyon ve kuru daha yukarıda görebiliriz. Ama ekonomideki büyüme beklentisi öngörülenin altında gerçekleşirse faizi ve enflasyonu daha düşük, hatta kuru da daha düşük bir patikada görebiliriz. Benim tercihim; biraz enflasyon ve faiz yükselme pahasına ekonominin öngörülenden daha fazla büyümesi hepimizin hayrına.
Ayfer ARSLAN-AKŞAM

İŞTE, 4 BANKANIN 2010 YILI BEKLENTİLERİ

Bugün CNBC-e'de Servet Yıldırım ile Mahfi Eğilmez'in birlikte hazırlayıp sunduğu "Sabah Notları" programında Türkiye'nin önde gelen bankalarının genel müdürleri konuktu. Bankalar Birliği Başkanı ve İş Bankası Genel Müdürü Ersin Özince, Garanti Bankası Genel Müdürü Ergun Özen, Yapı Kredi Bankası Genel Müdürü Faik Açıkalın ve TEB Genel Müdürü Varol Civil, canlı yayında 2010'a ilişkin öngörülerini aktardı.
İşte, kamuouyunun merak ettiği sorulara genel müdürlerin verdiği yanıtlar:

Krizin hangi aşamasındayız?
Özince: Krizde ikili dip beklentisi artık yok. Yerel olarak ülkeler özelinde çok farklı dalgalanmalar görebiliriz. Henüz dünya genelinde devletlerin elini çekebileceği bir ortam olduğunu düşünmüyorum. Ciddi bir konsolidasyon yaşanmaya devam edecek. Sıkıntılar uzun zaman sürecek.
Özen: ABD'den ve Euro Bölgesi'nden gelen işsizlikle ilgili datalar ikinci dip yaşanmayacağını teyit ediyor. Belirgin bir iyileşme var ama istikrar henüz yok. G20 krizi yönetmekte fena bir iş yapmadı. Finansal istikrar hala birinci sorunsa para piyasada kalmaya devam edecek. Krizin ardından bir ayrışma yaşanabilir.
Açıkalın: Tahminlere göre önümüzdeki sene Türkiye'den fazla büyüyecek tek ülke Güney Kore olacak. Bu beklentinin gerçeğe dönmesi için beklenen büyümenin yavaş yavşa devreye girmesi gerekiyor. Her ülkenin kendine göre bir çıkış planı belirlemesinde fayda var.
Civil: Krize girerken hep beraber bütün ülkeler etkilendi. En pozitif şey G8, G20 oldu. Fakat çıkarken herkesin krizi kendine olacak. Çıkışta herkesin çözümü farklı. Esas sorun burada olabilir. Krizler şekil ve yer değiştiriyor. Faizdeki sert ve uzun süreli düşüş yeni balonlar oluşturabilir.

Mevduat faizi ve kredi faizi ne olacak?
Özince: Ücretli bir tasarruf sahibi olarak ben tasarruflarımın bir bölümünü TL'de tutmaya özen gösteriyorum. Reel faiz zayıfladı ama yine de çok fazla alternatif yok. Tasarrufçunun vadeli mevduata rağbet etmekten başka yapacağı bir şey yok.

2010 beklentileri neler? Kur ve faiz ne olacak?
Özince: 2010 çok belirgin olmamakla beraber 2009'dan daha iyi geçecektir. Bankacılık sektöründe şimdiden kıpırdanma başladı. IMF anlaşması yapılırsa dolar 1,40'lar civarına gerileyebilir. Faizin de dövizin de gerilemesinin üretim açısından doğru olduğunu düşünüyorum. Ümit ederim faizler daha fazla düşmez.
Özen: Artık Türkiye’de faiz indiriminin sonuna geldik. Çok uzun süre yatay seyredeceğini düşünüyorum. Faizde 2010 üçüncü çeyrekten itibaren artış bekliyorum. Dövizin bu seviyelerini koruyacağını düşünüyorum. 2010 sonu için kur tahminimiz 1,52-1,53 seviyesinde. IMF anlaşması olursa 1,40'a geriler.

Tüketici kredisi almak için uygun zaman mı?
Özince: Ödeyecek gücü olan, ihtiyacı için tüketecek olan hiç düşünmeden alabilir.
Açıkalın: İhtiyacı olan varsa almak için harekete geçebilir.
Özen: Bundan daha düşük faiz, balon oluşturur